Η εξομάλυνση των σχέσεων Ρωσίας - Τουρκίας δεν αιφνιδίασε όσους και όσες παρακολουθούν συστηματικά και μελετούν εις βάθος τις διεθνείς εξελίξεις. Το αποτυχημένο πραξικόπημα στην Τουρκία δεν ήταν παρά η αφορμή για να δρομολογηθούν αναγκαίες και ώριμες επιλογές εκ μέρους και των δύο ηγετών, Πούτιν και Ερντογάν. Η Ρωσία και η Τουρκία συνδέονται με ισχυρότατα κοινά συμφέροντα και στη διεθνή πολιτική δεν υπάρχουν αιώνιοι εχθροί.
Ρωσία και Τουρκία έχουν ευρύτατου φάσματος οικονομικές σχέσεις, ενώ αναπτύσσουν και την ενεργειακή συνεργασία. Το πυρηνικό εργοστάσιο της Τουρκίας στο Ακούγιου -μεγάλης κλίμακας επένδυση- κατασκευάζεται από τη Ρωσία, εδώ και χρόνια, με βάση διακρατική συμφωνία. Εκατομμύρια Ρώσοι τουρίστες έχουν κάθε χρόνο προορισμό την Τουρκία, στην οποία οι Ρώσοι πολίτες έχουν εύκολη πρόσβαση μέσω της Μαύρης Θάλασσας.
Θα μπορούσα να αναφέρω και άλλους τομείς συνεργασίας της Ρωσίας με την Τουρκία, ακόμη και τον πολιτικό τομέα. Παρότι οι δύο χώρες βρέθηκαν αντιμέτωπες στην κρίση της Συρίας -η Τουρκία υποστηρίζοντας τους αντικαθεστωτικούς και η Ρωσία το καθεστώς Άσαντ- δεν αποκλείεται να συνεργαστούν για την ειρήνη στην πολύπαθη αυτή χώρα της Μ. Ανατολής ενισχύοντας την ειρηνευτική διαδικασία της Γενεύης.
Η θετική, κατά τη γνώμη μου, εξέλιξη στις ρωσοτουρκικές σχέσεις σε καμιά περίπτωση δεν βλάπτει την Ελλάδα. Κάθε βήμα υπέρ της ειρήνης και της διεθνούς συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή μας είναι σε τελευταία ανάλυση προς όφελος και της χώρας μας. Από την άλλη, κάθε επιδείνωση των διεθνών σχέσεων γειτονικών χωρών δεν υπηρετεί τα εθνικά μας συμφέροντα.
Επιπλέον, είναι λάθος να αντιμετωπίζονται κοντόφθαλμα τα εσωτερικά προβλήματα της Τουρκίας, πρωτίστως το Κουρδικό. Τυχόν αποσταθεροποίηση της Τουρκίας μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες και για την Ελλάδα. Ας πάρουμε, για παράδειγμα, το προσφυγικό - μεταναστευτικό. Αν ναυαγήσει η συμφωνία Ε.Ε. - Τουρκίας για το μέγα αυτό θέμα, δεν θα ωφεληθεί, αλλά έχει πολλά να χάσει η Ελλάδα.
Μην ξεχνούμε ότι η Τουρκία αποτελεί χώρα-κλειδί για την ειρήνη στη Μ. Ανατολή, η οποία χαρακτηρίζεται κρισιμότατο σταυροδρόμι για την παγκόσμια ειρήνη και ασφάλεια. Εκεί ξεσπούν διαδοχικοί πόλεμοι και από εκεί ξεκινά το άκρως επικίνδυνο φαινόμενο του θρησκευτικού φονταμενταλισμού.
Επειδή πολλοί αμφιβάλλουν αν είναι εφικτή η ειρήνη στις συνθήκες της Μ. Ανατολής, ας θυμηθούμε ότι προ διετίας είχαμε την ιστορική συμφωνία του Ιράν με τις μεγάλες δυνάμεις για τον διεθνή έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος της ιστορικής αυτής χώρας. Συμφωνία, που προ ολίγων ετών ήταν αδιανόητη, καθώς εθεωρείτο πιθανός ένας πόλεμος των ΗΠΑ και άλλων χωρών της Δύσης, ενδεχομένως και του Ισραήλ, εναντίον του Ιράν. Σήμερα, χάρη και στη συμφωνία αυτή, προς έκπληξη πολλών, το Ιράν πολεμάει μαζί με τις ΗΠΑ τους τζιχαντιστές του λεγόμενου «Ισλαμικού κράτους».
Εννοείται ότι το πρόβλημα της διεθνούς τρομοκρατίας δεν είναι μονοδιάστατο. Παλαιότερα, η ανθρωπότητα βρισκόταν «υπό την δαμόκλειο σπάθη» της πυρηνικής τρομοκρατίας, αφού ήταν ορατή στον διεθνή ορίζοντα η απειλή πυρηνικού πολέμου. Σήμερα η απειλή αυτή δεν έχει εξαλειφθεί, αλλά έχει υποχωρήσει σε μεγάλο βαθμό.
Ωστόσο, πρέπει να μας ανησυχεί το γεγονός ότι η εγκατάσταση βάσεων για τη λεγόμενη «αντιπυραυλική ασπίδα» των ΗΠΑ σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης γεννάει σοβαρές εντάσεις με τη Ρωσία, με συνέπεια νέους πολυδάπανους εξοπλισμούς. Δεν είναι τυχαίο ότι σχετικά πρόσφατα ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Βάλτερ Στάινμαγερ επέκρινε έντονα το ΝΑΤΟ για την πραγματοποίηση στρατιωτικής άσκησης (Anakonda 16) στη Βαρσοβία, που αφορούσε υποτιθέμενη επίθεση της Ρωσίας στην Πολωνία.
Ρωσία και Τουρκία έχουν ευρύτατου φάσματος οικονομικές σχέσεις, ενώ αναπτύσσουν και την ενεργειακή συνεργασία. Το πυρηνικό εργοστάσιο της Τουρκίας στο Ακούγιου -μεγάλης κλίμακας επένδυση- κατασκευάζεται από τη Ρωσία, εδώ και χρόνια, με βάση διακρατική συμφωνία. Εκατομμύρια Ρώσοι τουρίστες έχουν κάθε χρόνο προορισμό την Τουρκία, στην οποία οι Ρώσοι πολίτες έχουν εύκολη πρόσβαση μέσω της Μαύρης Θάλασσας.
Θα μπορούσα να αναφέρω και άλλους τομείς συνεργασίας της Ρωσίας με την Τουρκία, ακόμη και τον πολιτικό τομέα. Παρότι οι δύο χώρες βρέθηκαν αντιμέτωπες στην κρίση της Συρίας -η Τουρκία υποστηρίζοντας τους αντικαθεστωτικούς και η Ρωσία το καθεστώς Άσαντ- δεν αποκλείεται να συνεργαστούν για την ειρήνη στην πολύπαθη αυτή χώρα της Μ. Ανατολής ενισχύοντας την ειρηνευτική διαδικασία της Γενεύης.
Η θετική, κατά τη γνώμη μου, εξέλιξη στις ρωσοτουρκικές σχέσεις σε καμιά περίπτωση δεν βλάπτει την Ελλάδα. Κάθε βήμα υπέρ της ειρήνης και της διεθνούς συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή μας είναι σε τελευταία ανάλυση προς όφελος και της χώρας μας. Από την άλλη, κάθε επιδείνωση των διεθνών σχέσεων γειτονικών χωρών δεν υπηρετεί τα εθνικά μας συμφέροντα.
Επιπλέον, είναι λάθος να αντιμετωπίζονται κοντόφθαλμα τα εσωτερικά προβλήματα της Τουρκίας, πρωτίστως το Κουρδικό. Τυχόν αποσταθεροποίηση της Τουρκίας μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες και για την Ελλάδα. Ας πάρουμε, για παράδειγμα, το προσφυγικό - μεταναστευτικό. Αν ναυαγήσει η συμφωνία Ε.Ε. - Τουρκίας για το μέγα αυτό θέμα, δεν θα ωφεληθεί, αλλά έχει πολλά να χάσει η Ελλάδα.
Μην ξεχνούμε ότι η Τουρκία αποτελεί χώρα-κλειδί για την ειρήνη στη Μ. Ανατολή, η οποία χαρακτηρίζεται κρισιμότατο σταυροδρόμι για την παγκόσμια ειρήνη και ασφάλεια. Εκεί ξεσπούν διαδοχικοί πόλεμοι και από εκεί ξεκινά το άκρως επικίνδυνο φαινόμενο του θρησκευτικού φονταμενταλισμού.
Επειδή πολλοί αμφιβάλλουν αν είναι εφικτή η ειρήνη στις συνθήκες της Μ. Ανατολής, ας θυμηθούμε ότι προ διετίας είχαμε την ιστορική συμφωνία του Ιράν με τις μεγάλες δυνάμεις για τον διεθνή έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος της ιστορικής αυτής χώρας. Συμφωνία, που προ ολίγων ετών ήταν αδιανόητη, καθώς εθεωρείτο πιθανός ένας πόλεμος των ΗΠΑ και άλλων χωρών της Δύσης, ενδεχομένως και του Ισραήλ, εναντίον του Ιράν. Σήμερα, χάρη και στη συμφωνία αυτή, προς έκπληξη πολλών, το Ιράν πολεμάει μαζί με τις ΗΠΑ τους τζιχαντιστές του λεγόμενου «Ισλαμικού κράτους».
Εννοείται ότι το πρόβλημα της διεθνούς τρομοκρατίας δεν είναι μονοδιάστατο. Παλαιότερα, η ανθρωπότητα βρισκόταν «υπό την δαμόκλειο σπάθη» της πυρηνικής τρομοκρατίας, αφού ήταν ορατή στον διεθνή ορίζοντα η απειλή πυρηνικού πολέμου. Σήμερα η απειλή αυτή δεν έχει εξαλειφθεί, αλλά έχει υποχωρήσει σε μεγάλο βαθμό.
Ωστόσο, πρέπει να μας ανησυχεί το γεγονός ότι η εγκατάσταση βάσεων για τη λεγόμενη «αντιπυραυλική ασπίδα» των ΗΠΑ σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης γεννάει σοβαρές εντάσεις με τη Ρωσία, με συνέπεια νέους πολυδάπανους εξοπλισμούς. Δεν είναι τυχαίο ότι σχετικά πρόσφατα ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Βάλτερ Στάινμαγερ επέκρινε έντονα το ΝΑΤΟ για την πραγματοποίηση στρατιωτικής άσκησης (Anakonda 16) στη Βαρσοβία, που αφορούσε υποτιθέμενη επίθεση της Ρωσίας στην Πολωνία.
Πάνος Τριγάζης για την Εφημερίδα των Συντακτών
Δεν υπάρχουν σχόλια: